Let us wake up my blog with my favourite entry. 2016 has been a year to work, so no much time to travel, but as usual, I managed to fins some time to get lost around our planet. It is time to remember the feelings that these places have inspired on me!

15. NEW LANARK (SCOTLAND)


It was the second time that I visited this place, but the difference between early and late spring landscape is substantial. This year, I have enjoyed this UNESCO Heritage site with a greener than ever colour. Aside from the important role the place played for Urban Geography, the waterfalls and fauna found in all the zone are amazing. Once you get immersed in the history of this place, it is difficult not to feel the magic of the utopy aiming at building a fairer society.

14. NAARDEN (THE NETHERLANDS)


An we we move now to another place important for Urban Geography. Even if today it has become an upper-class stronghold, you can admire the local architecture without having the feeling that you are in a theme park. Compared to the large amount of ideas never materialised in the Renaissance, Naarden constitutes an exception, a city model based on planification and which aimed at breaking with the medieval chaos. In my experience, I was very well treated and I was able to learn about all bits of history hidden in each corner of the city thanks to the locals.

13. OBAN (SCOTLAND)


Albeit being often in Scotland, I never had stopped at this town. In my opinion, the word that can best describe Oban is quietness, with a neverending peaceful silence living there. I do not know why, but I had a sensation akin to being at home, since it bears many common elements with the Basque fishing town. Especially this connection with the sea, both for being the seafood capital and for giving of the typical smell of the seawater of genuine fishing towns. Oban could well be in the Basque coast, and after spending some months abroad, there is no such a feeling as being at home.

12. ZUID KENNERMERLAND (THE NETHERLANDS)


What a pleasure is to live close to a National Park! So many takes I took the frequently-used bike and I head there when I wanted to observe more natural landscapes. After seeing many dunes in this country, I find these ones the best, since there are loads of contrasts during summertime (forests, lakes, sand, flowers...), as well as a wide range of bird species.

11. AÑARBE IBAIA (BASQUE COUNTRY)


Like every year, I have worked in the river, thanks to which I had the great chance to discover gorgeous places. The place in the picture is Añarbe River, in the Basque province of Gipuzkoa, and it readily gives us a visual and simple argument to make rivers more natural again, as can be seen in many sections of this tributary river. And now picture how beautiful the place would be once all the anthropogenic impacts had been removed. This 11th position goes for close and unknown places.

10. SICCAR POINT (SCOTLAND)


This beautiful coastal region would probably be just a beautiful coastal region for a normal hiker, but this milestone in Geology has a special meaning for Earth Scientists. Maybe it is because the geological unconformity is clearer than anywhere else, as if destiny wanted this to be the very first place in which an example of such a feature would be recognised. And yes, the hopes of Mother Earth indeed came true in the 18th century.

9. KAKUETA (EUSKAL HERRIA)


I had not know this Basque province until last summer. Like always, I feel a strong connection with limestone landscapes, especially because of the secrets that are so frequent in these materials. And how easy it is to show people what a karstic area is when they see Kakueta Spring. What is also true is that with such massive amounts of tourists visiting the area, it is harder to feel the energy of the place due to the continuous distractions. I will have to come back in another moment!

8. MARKEN (THE NETHERLANDS)


The most charming town that I have seen in the Netherlands. It is true that all Dutch towns contain large numbers of appealing monuments and canals, but Marken contains different elements and therefore, breaks up the homogeneity of the Dutch landscape. Maybe it is a result of its isolation, until the humankind has built an artificial tombolo, but it is anyway a great pleasure to come back to the independent republic of Marken.

7. BARNS NESS (SCOTLAND)       


All places keep some of their history hidden within and it is our duty to unravel it. Just like in architectonic buildings you need to understand the reasons behind each different piece, in natural landscapes it is through geological evolution that we can truly get to know the place. Barns Ness could have just been just another place for me if its inner secret would have not been revealed to me. In fact, it has been the place that has most estimulated my imagination in 2016 when I learnt that there was a Carboniferous forest in that same area some million years ago. I could clearly see the trunks of the trees fitting the current holes and their leaves colouring the landscape with a rainforest green. And these special experiences are much more important than firt impressions, as they are memorable.

6. LLAFRANC (CATALUNYA)       


Touristy places are normally full of people, logically, but they have their reasons for that. In the idyllic and famous Costa Brava, you can easily feel the essence of the Mediterranean landscape: different vegetation, the underlying bedrock is easier to see because of the smaller amount of plants, the turquoise hue of the water so typical of the postcards of the area, where ships are just white spots spread around the water, the chance to taste great gastronomy... It could easily be both the starting and finishing point of a trip to Catalunya.

5. HILLEGOM (THE NETHERLANDS)       


In pictures up to now, it seems that beauty is something that sticks to the place forever or throughout the year, but it is not usually like that in rural areas. Beauty, as bird migrations, carries out numerous go and return trips, leaving the splendor of the panorama dependent on the crop cycle phase of the time. In a country where togography hardly gives any contrast, flowers give life to the underlying soil. Honestly, the most beautiful and recommendable phenomenon to see in the Netherlands.

4. GLEN ROY (SCOTLAND)      


Back to Scotland, we move now to an enigma that puzzled scientists for a long time. Glen Roy is an isolated valley, where rocks have registered a sequence of three so-called parallel roads. They finally concluded that those were the traces of the water levels of some ice-dammed lakes and just like Barns Ness was very helpful in estimulating imagination about goelogical changes, Glen Roy does the same for geomorphological processes linked to climatic changes.You can easily imagine the thickness of the ice and its evolution throughout time. And then think again how many hypotheses were being proposed so as not to accept that catastrophical events could also have their place in the usually calm beat of geology.

3. GLENCOE (SCOTLAND)       


The Scottish Highlands contain thousands of stunning corners. If you are coming from the South, you can enjoy a very nice transition leaving you more and more astonished. In that road, there is an inflection point before getting to all the area of Skye and the North in general, and that one is Glencoe. Last year I also had the opportunity to stop at tis place and I also found it really appealing, but this year I had the chance to feel the place a bit better. Under the background music of a bagpipe, I was admiring every single element of this special valley, comparing last and this years panorama, because even if the time difference between May and June is rather small, the landscape changes spectacularly in this short period.

2. HOLTZARTE (BASQUE COUNTRY)      


On the second position of this ranking, let us praise one of the most wonderful Basque places. In our most unknown province, this gigantic gorge carved by Olhado and Olhadübia Rivers is ready to surprise the visitor. And also it is a great experience to feel the adrenaline and the possibility of contemplating this dramatic abyss from above when you are crossing the iconic footbridge, which I found very inspiring. Of course, you will have to share this wonder with many tourists.

1. PENTLAND HILLS (SCOTLAND)

   
And to put an end to this ranking, we came back to Scotland for the last time to visit Pentland Hills. The landscape there is not per se as dramatic as that of the Highlands, and if I had gone in another day, I would have found it more ordinary. But I have already mentioned many times that the meteorological state is of great importance in our perception of a certain panorama. And in my particular case, I find a special connection with the fog, I find it so charming and it makes me experience a wide range of feelings. In Scotland it is very reccurrent, true, but normally it goes away and comes back in cycles of 5-15 minutes; that day, conversely, it stayed with us all the day, giving rise to a landscape full of mysteries. And on the way back, when we were looking to the landscape behind, fog was more dense, as if telling us to forget the past steps and to carry on to our future.


More inspiring stories in: https://www.facebook.com/MrXtravel/?fref=ts

Esnaraz dezagun blog-a nire sarrerarik gustukoenarekin. 2016 lan egiteko urtea izan da, bidaiatzeko astirik gabe, baina beti bezala, planetan zehar galtzeko denbora pixka bat topatu dut. 15 leku hauek azaleratu zizkidaten sentimenduak gogoratzeko ordua da!

15. NEW LANARK (ESKOZIA)



Leku hau bisitatzen nuen bigarren aldia, baina udaberri goiztiarreko eta berantiarreko paisaia oso ezberdina da. Aurten, inoiz ikusitako berde batekin disfrutatu ahal izan dut UNESCOren Gizatiaren Ondare hau. Hiri-geografian jokatu duen paper nabarmenaz gain, ingurutik dauden ur-jauziak eta fauna txundigarria da oso. Behin lekuaren historian murgidulta, zaila da gizarte justuago bat sortu nahi zuen utopiaren magia ez sentitzea.

14. NAARDEN (HERBEHEREAK)


Eta hiri-geografian oso berezia izan den beste leku batera pasatzen gara oraingoan. Gaur egun goi-klasearen gotorleku bihurtu bada ere, bertako arkitektura mires dezakezu parke tematiko batean zaudela sentitu barik. Berpizkundean gauzatu ez ziren ideia anitzen aldean, salbuespena dugu Naarden, Erdi Aroko kaosarekin apurtu nahi zuen antolakuntzan oinarritutako hiri-eredu bat. Nire kasuan, oso ondo tratatuta sentitu nintzen eta bazter bakoitzean izkutatzen den historia puskaz ikasi ahal izan nuen bertako jendeari esker.

13. OBAN (ESKOZIA)


Eskozian maiz egonagatik, ez nintzen herri honetatik inoiz pasatu. Nire aburuz, Oban hitz batek deskribatzen badu, lasaitasuna da, etengabeko isiltasun baketsu bat sumatzen delarik. Ez dakit zergatik, baina etxean egongo banintz bezalako sentsazio bat izan nuen bertan eta izan ere, baditu euskal kostaldeko herri arrantzaleekiko amankomuneko elementu ugari. Batez ere itsasoarekiko lotura hori, bai mariskoaren hiriburua delako, bai egiazko leku arrantzalearen kresalaren usaina dariolako. Oban Urola Kosta edo Lea-Artibain egon zitekeen eta atzerrian hilabete batzuk eman ondoren, ez dago etxean sentitzea bezalakorik.

12. ZUID KENNERMERLAND (HERBEHEREAK)


Zelako plazerra da parke nazional batetik hurbil bizitzea! Herbeheretan horren erabilia den bizikleta hartu eta bertara joan izan naiz paisaia naturalagoak ikusi nahi nituenean. Herrialde honetako dunen artean, hauekin gelditzen naiz, udaran kontraste izugarriak daudelako (basoak, lakuak, harea, loreak...), baita erakartzen duten faunagatik ere.

11. AÑARBE IBAIA (EUSKAL HERRIA)


Urtero bezala, ibaien barrena ibili naiz eta aurten leku ezezagun ederrak aurkitu ahal izan ditut horri esker. Argazkian azaltzen dena Añarbe ibaia da, Gipuzkoako alderdian, eta ibaiak naturalago bihurtzeko argumentu bisual eta sinplea osatzen du Urumearen ibaiadar honek tarte ugaritan. Eta imajinatu inguruko inpaktu guztiak kenduta, zelako leku polita geldituko litzatekeen... Gertuko leku ezezagunengatik doa haimakagarren postu hau.

10. SICCAR POINT (ESKOZIA)


Akaso Eskoziatik pasatzen den ibiltari arrunt batentzat kostaldeko eremu labartsu hau kostaldeko eremu labartsu polita besterik ez da izango, baina lur-zientziei lotutakoentzat geologiarako mugarri honek izugarrizko xarma dauka. Agian diskordantzia geologikoen argitasuna izango da, halabeharrez hauxe izango balitz bezala historian aurkitu behar zen diskordantziaren lehenengo adibidea. Eta bai, Ama Lurraren itxaropenak errealitate bihurtu ziren XVIII. mendean.

9. KAKUETA (EUSKAL HERRIA)


Euskal Herriko probintzia hau deskubritzeke neukan aurreko udara arte. Beti bezala, kareharrizko paisaiekiko konexio handia sentitzen dut, material hauei lotutako sekretuengatik batik bat. Eta zer erraza da jendeari erakustea eremu karstikoa zer den Kakuetako iturburua ikusten dutenean. Hori bai, dagoen turisten masifikazioarekin, lekuaren energia sentitzea zailagoa izaten da, etengabeko distrakzioak dituzularik. Beste une batean bueltatu beharko!

8. MARKEN (HERBEHEREAK)


Herbeheretan ikusi dudan herririk xarmangarriena. Egia da herrialde honetako herri guztiek badituztela etxe, monumentu eta kanal ikusgarri asko, baina Marken elementu desberdinak biltzen ditu eta hortaz, Herbeheretako homogeneotasuna apurtzen du. Agian bere isolamenduagatik izan da, gizakiak tonbolo artifizial bat eraiki egin zuen arte, baina plazer galanta da beti Marken-en errepublika independentera itzultzea.

7. BARNS NESS (ESKOZIA)       


Toki guztiek historia bat dute ezkutaturik eta hori argitzea gure esku dago. Monumentu arkitektonikoak ondo ulertzeko atal guztien nondik-norakoak jakitea beharrezkoa den moduan, paisaia naturaletan bilakaera geologikoa da lekuan benetan murgildu ahal gaituena. Barns Ness beste toki arrunt bat izango zen niretzat, bere erraietan gordetzen duen sekretua ezagutarazi ez balitzait. Izan ere, irudipena gehien estimulatu didan paisaia izan da urte 2016n, Karbonifero garaian baso zabal bat existitu zela ikasi nuenean. Bertan ikus nitzakeen zuhaitzen enborrak egungo zuloetan enkajaturik, hostoek eremua oihan tropikaletako berde horrekin koloreztatzen zutelarik. Eta esperientzia berezi hauek dira hasiera bateko itxura baino garrantzitsuagoak, oroigarriagoak direlako.

6. LLAFRANC (CATALUNYA)       


Leku turistikoak jendez gainezka egoten dira, bai, baina horretarako arrazoiak ere badituzte. Costa Brava idiliko eta famatuan, kostaldeko paisaia mediterraneoaren esentzia senti daiteke: landaredia ezberdina, espezie gutxiago egotean hobeto ikusten den substratu geologikoa, postaletako ur turkesa hori, itsasontziak turkesa horretan orban zuri sakabanatuak izanik, gastronomia ederra dastatzeko aukera... Catalunyarako bidaia baten abiapuntua eta amaiera puntua izan liteke lasai asko.

5. HILLEGOM (HERBEHEREAK)       


Orain arteko argazkietan, badirudi edertasuna betiko edo urte osoko kontua dela, baina nekazal lurretan hori ez da beti hala izaten. Edertasunak, txorien migrazioen antzera, joan-etorriak egiten ditu urtean zehar, aurrean daukazun panoramaren ikusgarritasuna laboreen zikloaren fasearen menpe egonik. Topografiak inolako kontrasterik ematen ez duen herrialde batean, loreek ematen diote bizia azpiko lurzoruari. Herbeheretan ikusi dudan fenomenorik politena eta gomendagarriena zinez.

4. GLEN ROY (ESKOZIA)      


Eskoziara bueltatuta, denbora luzez zientzialarien buruak hautsi zituen enigma batera pasatzen gara. Glen Roy haran isolatu bat da, non arrokan grabatutako lerro paralelo batzuk ikuska daitezkeen. Azkenean, laku glazial baten maila ezberdinen arrastoak zirela ondorioztatu zuten eta Barns Ness-ek geologiaren aldaketak irudikatzen laguntzen zuen gisan, Glen Roy-k aldaketa klimatikoek eragindako prozesu geomorfologikoak irudikatzeko aukera aparta ematen digu. Hantxe bertan erraz imajina ditzakezu izotzaren lodiera eta denboran zehar izandako bilakaera. Eta gero pentsatu zenbat hipotesi planteatzen ari ziren duela 100 bat urte, geologiaren erritmo mantsoa gorabehera gertakari katastrofikoak eman zitezkeela ez onartzeko.

3. GLENCOE (ESKOZIA)       


Eskoziako Highlands-etan milaka txoko eder daude. Hegoaldetik zatozela, oso trantsizio politaz goza zaitezke, gero eta harrituago uzten zaituena. Bide horretan, badago inflexio-puntu bat Skye eta Iparraldeko zonaldera iritsi baino lehen eta hori Glencoe da. Iaz ere bertan gelditzeko aukera izan nuen, eta ederra iruditu zitzaidan hartan, baina aurten lekua gehiago sentitzeko denbora izan dut. Gaita baten doinuak hondo-musika zelarik, haran ikaragarri honen elementu bakoitzari begira nengoen zur eta lur, iazko panorama eta aurtengoa alderatuz, maiatza eta ekainaren arteko aldea denboran laburra izan arren, paisaian kontraste itzelak zeudela ohartuta.

2. HOLTZARTE (EUSKAL HERRIA)       


Zerrenda honen bigarren postuan, etxera itzultzen gara daukagun lekurik zoragarrienetako bat goraipatzeko. Gure lurralde historiko ezezagunenean, Olhado eta Olhadübia ibaiek zizelkatutako amildegi erraldoi hau zain dago bisitaria aho zabalik uzteko. Eta hori gutxi balitz, bertan eraikitako pasarela zeharkatzeak ematen dizun adrenalina gehi abismo dramatiko honen gainean kokatzeko aukera aparteko esperientzia da, niretzat erabat inspiragarria. Hori bai, turista mordorekin partekatu beharko duzu tokia.

1. PENTLAND HILLS (ESKOZIA)

     
Eta ranking-a bukatzeko, Eskoziara itzultzen gara azken aldiz, Pentland Hills ingurura. Berez, bertako pasaia ez da Highlands-etakoa bezain dramatikoa eta agian beste egun batean joatekotan, ez zitzaidan hainbesterako irudituko. Baina askotan aipatu dizuet egoera meteorologikoak izugarrizko garrantzia duela panorama batekiko dugun pertzepzioan. Eta nire kasu partikularrean, konexio izugarria sentitzen dut lainoarekin, hagitz xarmangarria iruditzen zait eta sentimendu pila esnarazten dizkit egoera meteorologiko berezi honek. Eskozian oso ohikoa da, bai, baina normalean 5-15 minutuko joan-etorriak egiten ditu; egun hartan, aldiz, gurekin egun osoa gelditu zen, misterioz jositako paradisu bat sorraraziz. Eta itzuleran, atzera begira eta laino trinkoagoa zegoen, iraganako urratsak ahazteko eta aurrera jarraitzeko esango baligu bezala.

Basándome en el libro "The last wolf", de Jim Crumley, me gustaría escribir unos párrafos en defensa de la que es mi especie favorita en la tierra: el lobo. En realidad, este animal ha sido perseguido y matado brutalmente en numerosos lugares del planeta en respuesta a un sentimiento de odio extendido entre la humanidad.



Sin embargo, este sentimiento no ha existido desde siempre.

A) LGM - Prehistoria.

Si nos remontamos al Pleistoceno, los lobos eran los mamíferos más comunes, y fueron los primeros en ser domesticados. Durante el Último Máximo Glaciar (LGM, hace unos 20.000 años), el nivel del mar había descendido, lo que hizo emerger una pasarela terrestre entre Asia y América del Norte en lo que hoy es el estrecho de Bering (véase Figura 1). Los grandes herbívoros de América se aprovecharon de esta conexión y la cruzaron, encontrando al otro lado ricas áreas de pasto. Los lobos persiguieron a estos herbívoros y los empujaron gradualmente hacia el oeste, y debido a ello los caballos alcanzaron las partes más occidentales de Europa.


Después de la glaciación, Canis lupus (el lobo) y Homo sapiens pudieron adaptarse a la nueva situación con relativa facilidad. A pesar de que ambos fueran cazadores, los lobos eran mejores, por lo que los humanos aprendieron de los lobos a cazar de un modo más eficaz, llegando a tratar al lobo como a un profesor. Evidencia de esto aparece en pinturas, grabados, escrituras y en el boca a boca.


B) Comienzo de las civilizaciones humanas.

La relación entre humanos y lobos se deterioró cuando los primeros se volvieron sedentarios. Con la invención del fuego, la humanidad podía crear praderas donde antes había bosques (destruyendo así el hábitat de los lobos) para que los animales domésticos pudieran pastar. Por consiguiente, proteger al ganado de los lobos se volvió necesario, lo que enfrentaría a la raza humana con los lobos.

Sin embargo, el mito de Rómulo y Remo, los fundadores de Roma que fueron alimentados por una loba y quienes trajeron la paz con las Sabinas (cuyo animal de culto era el lobo) devolvió al lobo su anterior elevado estatus.


C) Cristianismo y la Edad Media.

Cuando se estableció el cristianismo, puesto que consideraba al Señor un buen pastor, los lobos que se alimentaban del ganado eran la misma personificación del Diablo. En consecuencia, se formularon centenas de mitos que hablaban sobre feroces lobos grandes y negros que atacaban a gente corriente, lo cual alimentó el odio hacia esta especie, odio que aún sigue muy arraigado en la población humana. En este libro, el autor trata de descreditar algunos de estos mitos:

- En primer lugar, deberíamos tener en cuenta que los mitos cambian considerable y rápidamente con el paso de los años, y tienden pro lo general a exagerar progresivamente la realidad. Por ejemplo, los lobos son descritos como criaturas más grandes de lo que en realidad son (véase Figura 2) y la mayoría de las personas que nunca han visto un lobo en directo son de esta opinión. Además, ningún lobo negro ha sido encontrado en Europa, mientras que muchas historias contadas en Escocia describen lobos feroces de color negro.



- En segundo lugar, el ciervo, el reno, el alce, la cabra y el jabalí salvaje son las presas preferidas de los lobos, lo cual significa que los lobos cazan ganado solamente en caso de que los animales restantes hayan desaparecido. Por ello, si los lobos empezaron a cazar animales domésticos fue porque los humanos estaban también cazando los animales anteriormente mencionados.

- Por si esto fuera poco, dichas historias contadas en Escocia contenían aspectos increíbles y sobrenaturales (véase Figura 3): siempre había un héroe alto y fuerte, quien por cierto, guardaba cierta similitud con William Wallace; esto se explica porque los victorianos escucharon estas historias cuando estaban construyendo el monumento en honor a William Wallace en Stirling. Este personaje heroico se peleaba a fondo con un lobo muy grande y fiero que ponía su vida en peligro, pero al final, algo heroico occurría para dar una muerte increíble a la criatura.


- Estas características son mucho más comunes en los relatos conocidos como el síndrome del último lobo. Este concepto se refiere al grado de excitación en los humanos para ser aquel que ejecutara al último lobo del país (un ejemplo de esto se muestra en la Figura 4). Por lo tanto, numerosos relatos narraban el asesinato de muchos últimos lobos en diferentes partes del país, los cuales además contenían los mismos rasgos: siempre había una gran loba protegiendo a su camada, con unas características aún más fieras y escalofriantes y con la cual el héroe mantenía una batalla altamente peligrosa hasta que en un momento, él demostraba sus habilidad y su superioridad en un último movimiento que daba muerte a la gran bestia. Las semejanzas entre todas estas historias nos hace poner en tela de cuestión su grado de fiabilidad. Lo más probable es que no sean verdad y que el último lobo muriera de una simple muerte; de hecho, en una localidad se asegura que un ama de casa mató al último lobo con una sartén.



- Por último, los apellidos de guerreros y reyes de gran renombre que contienen la palabra lobo evidencian el alto estatus concedido por esta especie. Dichos apellidos son Ethelwulf (El Noble Lobo), Berthwulf (El Ilustre Lobo), Eadwulf (El Próspero Lobo) y Ealdwolf (El Viejo Lobo).


D) Actualidad.

Aún durante el siglo XX y XXI, podemos observar numerosos prejuicios hacia el lobo. A modo de ejemplo, os dejo un extracto de un libro de texto para niños publicado en Inglaterra durante el siglo XIX:

"Un aspecto salvaje, un aullido escalofriante, un hedor insorportable, hábitos fieros, y una disposición maligna son las principales características en su naturaleza, lo que lo convierte en peligroso y detestado mientras está vivo e inútil cuando muere. Por esta razón, cazar lobos es una diversión muy popular entre los nobles de muchos países; y es una especie de caza por la cual nadie debería sonrojarse o soltar ni una mísera lágrima" 

Sin embargo, el lobo juega un papel primordial en los ecosistemas en los que habita. Es más, su exterminación en Escocia causó degradación paisajística, ya que la falta de este depredador repercutió en una reproducción sin control de los herbívoros, lo cual impidió que los bosques se desarrollaran libremente y en última instancia, trajo consigo degradación forestal.

Afortunadamente, en muchos sitios ya se han percatado de lo necesarios que los lobos son en los ecosistemas y han realizado grandes esfuerzos por reintroducirlos en sus hábitats. Éste es el caso de Yellowstone (véase Figura 5), donde la llegada de los lobos se llevó a cabo gracias a la tribu Nez Perce. Su aparición provocó la recuperación del sauce, que a su vez atrajo a los castores que crearon ecosistemas acuáticos donde reptiles, anfibios, alces y otros animales podían prosperar. Este fenómeno es conocido ecológicamente como cascada trófica, desencadenada por un único animal.




E) CONCLUSIÓN

Me gustaría resumir algunos de los puntos comentados anteriormente para finalizar este texto:

- Primeramente, mientras que el humano se comportaba como cualquier otro animal, todas las criaturas eran consideradas nuestros pares (incluso se solía rezar antes de cazar animales para invocar clemencia por los siguientes actos), excepto el lobo que, siendo mejor cazando, obtenía un estatus superior y era tratado como un profesor.

- Fue solamente cuando la humanidad se volvió sedentaria, y posteriormente empeoró con la llegada del cristianismo, cuando el lobo empezó siendo despreciado y eprseguido, ya que suponía una amenaza para el ganado. Aun así, ya hemos comentado anteriormente que los animales domésticos no son las presas preferidas de los lobos; éstas son otros animales (ciervos, alces...) y solamente van tras el ganado si estos animales desaparecen.

- Mitos sobre lobos que trataban de matar gente común fueron muy numerosos durante el medievo y todos ellos exageraban los rasgos del animal para hacerlo más agresivo y fiero para los humanos. En consecuencia, los seres humanos estaban aterrorizados cuando oían a los lobos aullar, pues creían que el lobo se hallaba cazando cerca, si bien podía estar hasta a 7,5 kilómetros de distancia; además, el aullido es un síntoma de comunicación, ya que los lobos cazan en silencio. Se pensaba que los lobos aullaban a la Luna, pero eso no es cierto; lo único que es verdad es que los lobos prefieren cazar cuando hay luna llena, debido a que entonces hay más luz.

- Hay todavía gran parte de la población que mantiene estas creencias medievales acerca de este animal. La gente los teme, a pesar de que los lobos raramente matan a humanos (como hemos dicho, prefieren ciertos animales salvajes, y después ganado); de hecho, más personas mueren de ataques de perros domésticos que de lobos.

- Su reintroducción, aunque lentamente, está teniendo lugar, sobre todo gracias a tribus tales como los Nez Perce (véase Figura 6). Es curioso comprobar que cuanto más cerca vive una tribu de los lobos, más les gustan, estando alejados de todos estos falsos mitos tan arraigados en las culturas urbanas. Asimismo, se ha probado que su restauración ha sido beneficiosa para el ecosistema ya que cazan herbívoros que de lo contrario, obstaculizarían el libre desarollo de los bosques.



Como conclusión, aunque creo que el autor describe a los lobos como si fueran gatitos inofensivos, básicamente estoy de acuerdo con él y comparto sus opiniones sobre la urgente necesidad de devolverlos a los hábitats que antaño ocuparon. Por supuesto, esto podrías uponer un problema para los ganaderos o pastores, pero también deberíamos pensar sobre los beneficios ecológicos que su introducción podría traer a nuestros cada vez más degradados paisajes.


BIBLIOGRAFÍA

CRUMLEY, J. (2010). The last wolf.

Jim Crumley-k idatzitako "The last wolf" liburuan oinarrituta, otsoak defendatzeko paragrafo batzuk idaztea gustatuko litzaidake. Izan ere, espezie hau jarraituta eta modu basatian akabatuta izan da planetako leku anitzetan gizakion beraiekiko gorrotoa zela eta.



Hala ere, setimendu hau ez da betidanik egon.


A) LGM - Historiaurrea.

Pleistozenora bueltatzen bagara, otsoak ugaztun ugarienak ziren eta etxekotu ziren lehenengoak izan ziren. Azken Maximo Glaziarrean (LGM, duela 20.000 bat urte), itsas maila beherago zegoen, Asia eta Ipar-Amerikaren arteko lur-zubi bat azaleratu egin zuena gaur egungo Bering itsasartean (ikus Irudi 1). Ipar-Amerikako belarjaleak lotura honetaz baliatu ziren eta gurutzatutakoan, oso aberatsak ziren belarguneekin egin zuten topo. Otsoek belarjale hauek jarraitu eta gradualki mendebalderantz eraman zituzten, eta horregatik zaldiak Europako Mendebaldera iritsi ziren.



Glaziazioaren ondoren, Canis lupus (otsoak) eta Homo sapiens aise egokitu ziren inguru berrira. Biok ehiztariak izanagatik, otsoak hobeak ziren, beraz gizakiak otsoetatik ikasi zuen era eraginkorragoan ehiztatzen eta ondorioz, otsoa irakasle kontsideratzen zen. Honen ebidentziak aspaldiko margolanetan, grabatuetan, idazlanetan eta ahoz ahoko istorioetan gelditzen da.


B) Giza-zibilizazioen hasiera.

Bi espezieen arteko harremana gizakiak sedentario bihurtu zirenean okertu ziren zeharo. Suaren asmakizunarekin batera, gure espeziea basoak ordezkatzen zituzten belardiak sortzeko gai zen (otsoen bizilekuak suntsituz) etxekotutako animaliek bazka zezaten. Dena den, azienda otsoetatik babesteko premiak azaleratu egin ziren, gizakiak eta otsoak elkarren kontra jarriko zituena.

Hala eta guztiz ere, Romulo eta Remo-ren mitoak, hots, otso batek elikatutako Erromako fundatzaileak, zeintzuk geroago Sabinekiko bakea ekarri zuten (hauen kulto-animalia otsoa zen) otsoek aurretik zuten goi-estatusera berreskurarazi zituen.


C) Kristautasuna eta Erdi Aroa.

Kristautasuna etorri zenean, Jainkoa artzain ontzat hartzen zuenez, ganaduaz elikatzen ziren otsoak Deabruaren pertsonifikazioa bera ziren. Hori dela medio, jende arrunta erasotzen zuten otso itzel eta beltz-beltzei buruzko mito ugari formulatu ziren eta horrek Canis lupus-ekiko gorrotoa ekarri zuen progresiboki, egun oraindik ere populazioan erabat sustraituta dagoena. Liburu honetan, egileak mito horien egiazkotasuna kolokan jartzen du:

- Lehenik eta behin, mitoak denboraren poderioz izugarri azkar aldatzen direla aintzar hartu behar genuke, normalean errealitatea gradualki handituz. Esate baterako, otsoak duten altuera areagotu egiten zen (Ikus Irudi 2) eta inoiz otso bat ikusi ez duten pertsona gehienek otsoak handiagoak direlakoan daude. Gainera, otso beltzik ez da Europan existitzen, Eskoziako istorio askok otso beltz eta basatiak deskribatzen dituzten arren.



- Bigarrenik, otsoen ohizko harrapakinak oreina, elur-oreina, altzea, ahuntza eta basurdea dira. Honek esan nahi du otsoek abere domestikoak harrapatuko dituzte bakarrik aurreko animaliak desagertuz gero. Hortaz, otsoak abereak ehizatzen hasi ziren gizakiok aipatutako espezie horiek ere harrapatzen zituztelako.

- Bestalde, Eskozian kontatzen ziren otsoei buruzko istorioek sinesgaitzak ziren aspektu pila bat sartzen zituzten (Ikus Irudi 3): beti heroi indartsu eta handia ageri ohi da, William Wallace-n antza izaten duena; kasualitatez, viktoriarrek Stirling-en dagoen William Wallace-n omenezko monumentua eraikitzen ari zenean entzun baitzituzten istorio hauek. Heroi honek ikaragarrizko borroka mantentzen zuen piztiarekin, bere bizitza arriskuan jarriz, baina azken momentuan heroiari zerbait bururatzen zitzaion piztiari kolpe ikaragarri eta erabakitzailea emanez.



- Ezaugarri ikaragarri hauek are arruntagoak dira azken-otsoaren sindromea deritzon istorioetan. Sindrome honek erreferentzia egiten dio azken otsoa akabatzeko ohorea zela eta gure espezieak sentitzen zuen emozioari (adibide bat Irudi 4n daukagu). Horren ondorioz, azken otsoaren hilketa kontatzen zuten istorio ugari kontatzen ziren Eskoziako leku guztietan, antzeko ezaugarriak zituztenak: bere kumeak defendatzen ari zen otseme handi bat agertzen zen, inoiz baino handiago eta beldurgarriagoa zena, eta heroiak oso borroka arriskutsua izaten zuen harik eta heroiak bere trebetasunak eta nagusitasuna erakusteko aukera izaten zuen arte, otsotzarra heriotzara bidaliz. Istorio guzti hauen antzekotasunak kolokan jartzen du hauen egiazkotasun maila. Litekeena da egiazkoak ez izatea, zeren eta ziur aski azken otsoak heriotz sinple bat jasan baitzuen; izan ere, leku batean aldarrikatzen da azken otsoa etxeko andre batek hil zuela zartagin baten bitartez.


- Azkenik, "otsoa" hitza daramaten soldadu eta errege garrantzitsuen abizenak otsoak ekartzen zuen prestigioaren seinalea da zalantza barik. Honelako abizenak Ethelwulf (Otso Noblea), Berthwulf (Otso Ilustratua), Wadwulf (Otso Arrakastatsua) eta Ealdwolf (Otso Zaharra) ditugu.


D) Gaur egun.

Oraindik ere azken bi mendeotan ikus ditzakegu otsoarekiko aurreiritzi negatibo anitz. Esaterako, XIX. mendeko umeentzako testuliburu baten zati bat utziko dizuet:

"Itxura basatia, ulu beldurgarria, kirats jasanezina, ohitura izugarriak, eta disposizio gaiztoa bere naturaren ezaugarri nagusiak dira, zeintzuk arriskutsua eta gorrotatua bihurtzen duten bizi den bitartean, eta alferrikakoa hilik dagoenean. Hau dela kausa, otsoa ehiztatzea nobleen arteko denbora-pasa dibertigarriena da herrialde batzuetan; eta bere ehizaren ondorioz gizakirik ez da damutu behar, ezta malko bat bota behar ere".

Halere, otsoa bizi den lekuetan premiazko garrantzia duenik ezin da ukatu. Izan ere, Eskozian beraien exterminazioak paisaiaren degradazioa ekarri zuen, harrapakinaren faltaren ondorioz belarjaleak inolako kontrolik gabe ugaldu baitziren, basoen garapena oztopatuz eta hauen degradazioa azeleratuz.

Zorionez, leku batzuetan, otsoak ekosistemetan funtsezkoak direla ohartu dira eta ahalegin handiak egin dituzte beraien habitatetara berriro sartzeko. Hau Yellowstone-n kasua dugu (Ikus Irudi 5), non otsoen etorria burutu zen Nez Perce tribuari esker. Beraiek etorritakoan, sahatsaren berreskurapena gertatu zen, kastorea erakarri zuena; hauek, aldi berean, ur-ekosistemak sortu zituzten, non narrastiek, anfibioek, altzeak eta bestelako animaliek garatzerik zuten. Fenomeno hau ur-jauzi trofiko izenarekin ezagutzen da, kasu honetan animalia bakarrak bultzatutakoa.



E) ONDORIOA.

Testu hau amaitzeko, komentatutako puntu batzuk laburtzea gustatuko litzaidake:

- Lehenik, animalien antzeko jarrera genuen bitartean, gure parekotzat hartzen genituen animalia guztiak (otoitz ere egiten zen segidan egindako ekintzen barkamena eskatzeko), otsoa izan ezik, zein ehiztatzen hobea izanik, maila gorenagoa lortzen zuen eta irakasle kontsideratuta zegoen.

- Gizakia sedentario bihurtu zenean eta Kristautasunaren etorrerarekin hasi zen otsoa mespretxatuta eta jarraitua izaten, abereentzako mehatxua suposatzen zuen eta. Hala ere, lehen esan dugun lez, otsoek bestelako animaliak harrapatu nahiago dituzte (oreina, altzea...) eta azienda aukeratzen dute aurreko animaliak behin desagertuta daudenean.

- Erdi Aroan, pertsona arruntak hiltzen saiatzen ari ziren otsoei buruzko mitoak oso ugariak ziren eta guztiek otsoaren ezaugarriak areagotzen zituzten gizakian aurkako basatiago eta agresiboagoa bihurtzeko. Beraz, jendea ikaratuta zegoen otsoak uluka zeudenean, oso gertu zeudela pentsatzen zutelako, 7,5 kilometrotara egon bazitekeen ere; horretaz gain, uluka aritzea komunikazioaren seinalea da, otsoek ixilik ehiztatzen baitute. Halaber, gizakiak pentsatzen zuen otsoek ilargiari egiten ziotela ulu, baina hori ez da benetan gertatzen; egiazkoa den bakarra da otsoek ilargi betearekin ehiztatu nahiago dutela, orduan argi gehiago dagoelarik.

- Erdi Aroko pentsamolde hauek oraindik espezie honekiko populazio gehienaren iritziaren parte dira. Jendea beraien beldur dira, nahiz eta otsoek pertsonak oso gutxitan hiltzen dituzten (esan dugun bezala, animalia basatiak nahiago dituzte, eta geroago ganadua); egia esan, jende gehiago hiltzen da etxekotutako txakurren erasoengatik otsoengatik baino.

- Otsoak, poliki bada ere, beraien habitatetara sartzen ari dira berriz, batik bat Nez Perce bezalako tribuei esker (Ikus Irudi 6). Bitxia da aurkitzea zenbat eta hurbilago bizi otsoetatik, orduan eta gehiago maite dituzte, hiri-kulturetan horren sustraituta dauden mito faltsuetatik urrun egonda. Are gehiago, frogatuta dago otsoen berreskurapenak etekinak ekartzen dituela ekosistemetarako, belarjale ugari harrapatzen baitituzte, zeintzuek otsoak egon ezean, basoaren garapen askea oztopatuko lukete.



Laburbilduz, batzuetan autoreak otsoak katu txiki eta inofensiboak bailiran irudikatzen dituen arren, berarekin ados nago gehienbat eta aspaldi okupatzen zituzten guneetara itzultzeko bere iritziekin bat egiten dut. Jakina, baserritarrentzat arazo bat izan liteke, baina beraien existentziaren ondoriozko abantaila ekologikoetan ere pentsatu behar genuke, are gehiago geroz eta degradatuagoa dauden gure paisaien testuinguruan.


BIBLIOGRAFIA

CRUMLEY, J. (2010). The last wolf.

Based on the book "The last wolf", by Jim Crumley, I'd like to write some paragraphs in defense of my favourite creature on Earth: the wolf. In fact, this animal has been pursued and brutally killed in numerous places in the planet due to a feeling of hatred widely spread among the humankind.



However, this feeling has not always been shared by humans.

A) LGM - Prehistory.

If we go back in time to the Pleistocene, wolves were the most widespread mammals, and the first to be domesticated. During the Last Glacial Maximum (Some 20,000 years ago), the sea level was lower, which created a land bridge between Asia and North America in the current Bering Strait (see picture 1). Big American herbivores took advantage of this connection and crossed it, finding really rich grassland areas on the other side. Wolves pursued these herbivores and gradually pushed them towards the west and that's the reason why horses reached the westernmost parts of Europe.


After the glaciation, Canis lupus (wolves) and Homo sapiens could adapt to the environment relatively easily. Despite both being hunters, wolves were better, so humans learn from wolves to hunt more effectively, thus treating the wolf as a teacher. Evidence of this remains in paintings, carving, writings and word-of-mouth.


B) Beginning of human civilizations.

Humans fell out with wolves when they started to be sedentary. Along with the invention of fire, the mankind could create meadows when there were forest (therefore destroying wolves' habitat) so their domestic animals could graze on them. Yet, needs to protect the cattle from wolves arose, which would oppose the human race and wolves.

However, the myth of Romulus and Remus, founders of Rome that were fed by a she-wolf and brought peace with the Sabines (whose worship animal was the wolf) restored wolf's previous high status.


C) Christianity and the Middle Age.

When Christianity came, as it considered God a good shepherd, wolves eating livestock were the personification of Devil. As a result, hundreds of myths of ferocious big black wolves attacking normal people were formulated, which led to hatred towards this species that is still deeply rooted in the human population. In this book, the author tries to dispel some of these myths:

- First of all, we should take into account that myths change greatly and very rapidly over time, and tend to progressively exaggerate reality. For example, wolves are described bigger than they actually are (see Picture 2) and most people that have never seen a wolf think this way. Moreover, no black wolves have been found in Europe, whereas lots of stories told in Scotland describe fierce black wolves.


- Secondly, deer, reindeer, moose, goat and wild boar are wolves' favourite prey, which means that only if they disappear wolves will start preying cattle. Therefore, if wolves started hunting cattle was because humans also were chasing the other animals mentioned before.

- Furthermore, such stories told in Scotland contained incredible and magnificent aspects (cf Picture 3): there was a strong and tall hero, quite similar to William Wallace, by the way; this could be explained because the Victorians heard these stories when they were building the monument in honour of William Wallace in Stirling. This character struggled with a really big a fierce wolf that put his life in risk, but something heroic eventually occurred leading to a highly astonishing death of the creature.


- These characteristics are far more common in which is known as the last-wolf syndrome tales. This concept explains how thrilled humans were to be the one that executed the last wolf of the country (an example is shown in picture 4). Therefore, numerous tales narrated how many last wolves were killed in different parts of the country and besides, all of them contained the same features: there was a big she-wolf protecting her litter, which was even more fierce and terrigying than ever, and the hero had a very dangerous battle with the wolf until the hero showed his abilities and superiority in a last movement that put the big creature to death. The similarities between all these stories make us question about their degree of reliability. Most likely, they're not true and the last wolf may have died from a simple death; in fact, in one place it's claimed that a housewife with a frying pan hit the last wolf, thereby killing it.


- Finally, surnames of important warriors and kings containing the word wolf evidence the high status conceded by this species. Such surnames are Ethelwulf (the Noble Wolf), Berthwulf (the Illustrious Wolf), Eadwulf (the Prosperous Wolf) and Ealdwolf (the Old Wolf).


D) Current times.

Still during the 20th and 21st century, we can observe lots of prejudices towards the wolf. As an example, I'm leaving an extract of an English children textbook from the 19th century:


"A savage aspect, a frightful howl, an insupportable odour, fierce habits, and a malignant disposition are the leading qualities in its nature, which render it dangerous and detested when living and useless when dead. For this reason, hunting the wolf is a favourite diversion among the great in some countries; and it is a species of the chase at which reason need not blush, nor humanity drop a tear." 

Nevertheless, the wolf plays an essential role in the ecosystems where it dwells. Indeed, the extermination of them in Scotland lead to landscape degradation, as the lack of this predator made herbivores reproduce uncontrollably, which prevented forests from developing and eventually drived forest degradation.


Luckily, some places have already realised how necessary wolves are in the ecosystems and have made big efforts to reintroduce them to their habitats. This is the case of Yellowstone (cf Picture 5), where the coming of wolves was carried out thanks to the Nez Perce tribe. Their arrival brought about the recovery of willow, which in turn attracted beavers that created aquatic ecosystems where reptiles, amphibians, moose and other animals could flourish. This phenomenon is known in ecology as a trophic cascade, brought about by a single animal.



E) CONCLUSION

I would like to summarise some points commented above to finish this text:

- Firstly, as we behaved as animals, we considered all creatures our peers (we even prayed before hunting to invoke forgiveness for the following acts), except the wolf which, being better at hunting, obtained a higher status and was considered a teacher.

- It was only when the human became sedentary, and later on got worse with Christianity, that the wolf started being despised and pursued, as it became a threaten to cattle. Yet we said that before cattle, wolves prefer to prey other animals (deer, moose...) and go for cattle when the former disappear.

- Myths about wolves trying to kill people were very numerous in the Middle Age and all exaggerated the wolf's features to make it more aggresive and fierce against humans. Consequently, humans were frightened when hearing wolves howling, because they thought the hunting wolf was close, even though it could be up to 5 miles away; in addition, howling is a communication symptom, since wolves hunt in silence. Wolves were thought to howl at the Moon, but that's not true; the only piece of truth within this is that wolves use to hunt when there's Full Moon, as there's more light during this time.

- These medieval beliefs are still part of most of the population's opinion about this animal. People fear them, even if wolves seldom kill humans (as we said, they prefer some wild animals, then cattle); actually, more people die from attacks from domestic dogs than from wolves.

- Reintroduction of wolves, to their habitats although slowly, is taking place, especially thanks to tribes such as Nez Perce (cf Picture 6). It's funny to check that the closer a tribe lived to wolves, the more they liked them, as they were away from all these fake myths so rooted in urban cultures. Moreover, the restoration of wolves has been proved to bring benefits to the ecosystem because they hunt herbivores that otherwise, wouldn't let a forest freely develop.


In conclusion, although I think the author describes wolves as if they were harmless little cats, I mostly agree with him and share his opinions about the strong need to bring them back to the habitats they once occupied. Of course, this could be a problem for farmers or shepherds, but we should also think about the ecologic benefits their introduction would bring to our more and more degraded landscapes.


BIBLIOGRAPHY

CRUMLEY, J. (2010). The last wolf.